مدیرکل دفتر نظارت بر تولید و مصرف خون و فرآوردههای سازمان انتقال خون ایران، همزمان با پنجاهویکمین سالروز تأسیس این سازمان، از یکپارچگی و تمرکز ملی نظام انتقال خون بهعنوان یکی از مهمترین دستاوردهای کشور یاد کرد و گفت: ایران از معدود کشورهایی است که انتقال خون را بهصورت سازمانی متمرکز اداره میکند؛ بهگونهای که استانداردهای فنی و ایمنی، از تهران تا دورترین نقاط مرزی، بهصورت یکسان اجرا میشود.
محمدرضا بلالی با تأکید بر نقش مردم در موفقیت این نظام افزود: ایران سالهاست به شاخص اهدای خون ۱۰۰ درصد داوطلبانه دست یافته؛ در حالیکه در بسیاری از کشورها هنوز اهدای پولی یا خون جایگزین رواج دارد که از نظر ایمنی، چالشبرانگیز است.
وی سلامت خونهای اهدایی را از دیگر شاخصهای مهم دانست و گفت: تمامی واحدهای خون با تستهای غربالگری پیشرفته و اتوماسیون با حساسیت بالا بررسی میشوند. همچنین از سال ۱۴۰۲ تستهای مولکولی NAT در سراسر کشور اجرایی شده که سطح ایمنی خون را بهطور قابل توجهی افزایش داده است. بهکارگیری نرمافزارهای رصد تزریق خون در بیمارستانها نیز امکان رهگیری و مدیریت خطاهای احتمالی را فراهم کرده است.
بلالی با اشاره به آمار اهدای خون اظهار کرد: سالانه حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد خون در کشور اهدا میشود و شاخص اهدای خون به بیش از ۲۷ نفر در هر هزار نفر جمعیت رسیده که بالاتر از میانگین کشورهای منطقه است. وی با وجود فاصله با کشورهای پیشرفته اروپایی، تأکید کرد که در حال حاضر ۱۰۰ درصد نیاز بیمارستانها به خون و فرآوردههای خونی تأمین میشود.
به گفته وی، استان تهران با ۱۷ درصد، بیشترین سهم اهدای خون و مصرف را به خود اختصاص داده که علت آن تمرکز خدمات درمانی تخصصی و مراجعه بیماران از سایر استانهاست. پس از تهران، استانهای فارس و خراسان رضوی در رتبههای بعدی قرار دارند.
مدیرکل دفتر نظارت بر تولید و مصرف خون با تشریح فرآیند تولید فرآوردههای خونی گفت: از هر کیسه خون، سه فرآورده شامل گلبول قرمز متراکم، پلاکت و پلاسما تولید میشود. پلاسمای مازاد نیز برای تولید داروهای مشتق از پلاسما مانند آلبومین و فاکتورهای انعقادی مورد استفاده قرار میگیرد و نقش مهمی در درمان بیماران خاص و هموفیلی دارد.
بلالی با اشاره به ایجاد شبکه ملی خونرسانی در کشور افزود: توزیع خون بر اساس نیاز استانها و با مدیریت روزانه انجام میشود تا کمبودها از طریق استانهای دارای مازاد جبران شود.
وی با تأکید بر ممنوعیت واردات و صادرات خون و فرآوردههای خونی، گفت: مطابق توصیه سازمان جهانی بهداشت، هر کشور باید خون مورد نیاز خود را در داخل تأمین کند؛ چراکه الگوی بیماریها در کشورها متفاوت است و انتقال خون بینکشوری میتواند مخاطرات جدی به همراه داشته باشد.
به گفته بلالی، سازمان انتقال خون در سالهای اخیر به سمت تولید فرآوردههای نوین حرکت کرده و اجرای روشهای جدید تهیه پلاکت و توسعه بانک اطلاعاتی HLA برای کمک به پیوند مغز استخوان از جمله اقدامات راهبردی است که وابستگی کشور به منابع خارجی را کاهش میدهد.
===================
نویسنده: اکبر منتشلو
